Josse Wayembergh, laureaat van 1971: “Zonder de initiële steun van Vocatio was niets mogelijk geweest.”
De brief die alles verandert
“Van winter naar zomer gaan, van armoede naar hoop, in slechts enkele uren tijd – dat is wat ik heb meegemaakt. Als arme architectuurstudent stond ik aan het einde van mijn studie. Ik moest beslissen over mijn afstudeerscriptie, een gevoelig onderwerp in een tijd van opkomend ecologisch bewustzijn.
Mijn doel was lessen te trekken uit het leven van 'primitieve' volkeren. Zij leven in harmonie met Moeder natuur. Ik wilde zien in hoeverre hun bouwtradities westerse ontwerpers konden inspireren, die toen vaak zonder regels of wetten werkten. Maar ik had de financiële middelen niet voor onderzoek ter plaatse in Amerika. Ik leek mijn plan bijna te moeten opgeven. Maar toen verscheen plotseling de reddende zon! Ik ontving een officiële brief van de Belgische Stichting voor Roeping (nu Vocatio). Mijn aanvraag voor steun was aanvaard! Dit bevrijdde me van de financiële druk en gaf me weer vertrouwen in de toekomst.
Aanvankelijk was alles goed begonnen. Ik was het jongste kind in een kleinburgerlijk, provinciaal gezin. Ik kreeg een degelijke opleiding en culturele initiatie (piano op 5-jarige leeftijd, klassieke Spaanse gitaar van 9 tot 13 jaar, interpretatie van Dylan, Aufray op gitaar en mondharmonica in mijn vroege tienerjaren, regelmatige gezinsreizen naar de uithoeken van het land ...). Ik leek de geijkte weg te volgen. Maar plots werd het familiebedrijf gesloten. Hierdoor vervloog al mijn hoop op een rustige voortgang van mijn architectuuropleiding, mijn belangrijkste roeping.”
Opgeven was niet langer een optie
“Met de onverwachte Vocatio-beurs moest ik de zaken in hun geheel heroverwegen. Ik besloot deze toevallige kans optimaal te benutten en correct te beheren.
Ik gaf prioriteit aan het onderzoek van de oorspronkelijk geselecteerde bevolkingsgroepen gedurende vijf maanden. Dit leverde fundamentele informatie op voor de beoogde demonstratie. Ik kon ook een praktische conceptuele synthese opstellen. Deze synthese werd mijn leidraad voor al mijn toekomstige activiteiten. Ze zou het onderwerp vormen van een eerste publicatie: flexibel ontwerp in het kader van een ‘diplomatie’ in/van de architectuur.”
Nieuwe deuren gingen open
“Goed nieuws komt nooit alleen: het uitwisselingsprogramma tussen de universiteit van Kyoto en St Luc Tournai had geen Belgische kandidaten om het voort te zetten. Dankzij een beurs van één jaar, aangevuld met twee extra jaren van het Japanse Ministerie van Onderwijs, kon ik me verdiepen in het ontwerp van Japanse tuinen. Dit onderzoek culmineerde zes jaar later in de publicatie van het naslagwerk Japanese Gardens Design and Meaning door McGraw-Hill, een vooraanstaande Amerikaanse wetenschappelijke uitgeverij.
Door mijn langdurige verblijf in Azië ontdekte ik het fundamentele concept van Yin-Yang: ‘Het ene is het resultaat van de interactie tussen twee complementaire tegenpolen’. Nadat ik dit begrip had geassimileerd, leek het me heel natuurlijk om mijn studeerkamer SEARCH (Sociologie, Ecologie, Archi-textuur) te noemen en Yin-Yang-symbool op te hangen om zo openlijk de conceptuele connotatie te tonen die ik had geïntegreerd en die ik, waar mogelijk, in al mijn verschillende werkzaamheden toepast.
Toen ik terugkeerde naar België op een moment dat de bouwsector in een dip zat en er vrijwel geen werkgelegenheid was, lag de keuze voor export voor de hand, gezien de toenemende vraag, met name in het Midden-Oosten. Tot groot ongenoegen van de grote lokale architectenbureaus, die te lijden hadden onder het gebrek aan lokale activiteit, werd ik opgenomen in de internationale bouwgroep Besix, waar ik enkele jaren later Chief Architect werd.
Wat volgde was een opwaartse spiraal, van prospectie in alle richtingen: 104 bezochte landen waarvan 34 gewijd aan professionele activiteiten en de ontwikkeling van een existentieel bewustzijn van een zeldzame omvang. Ik heb de meest uiteenlopende samenwerkingsverbanden en partnerschappen opgezet: Europese Gemeenschappen, EOF (Europees Ontwikkelingsfonds), grote ziekenhuis- en hotelgroepen, conferenties en congressen in de Verenigde Arabische Emiraten, een 360°-conceptueel scala, variërend van de behandeling van gezondheidscentra in de Tsjadische woestijn tot de realisatie van het hotel van de internationale luchthaven Moskou Sheremetyevo II in het kader van de perestrojka van Michail Gorbatsjov.
Ik heb ook een aanvullende opleiding gevolgd aan de Faculteit Landbouwwetenschappen van Gembloux om te voldoen aan de specifieke eisen van bepaalde financiers (Asian Dvlpt. Bank ...), met name bij mijn deelname aan de herverkaveling van de Vietnamese provincie Nghe-An, waardoor ik weer terugkwam bij mijn oorspronkelijke ecologische bezorgdheid.”
Verleden, heden en toekomst in het teken van mijn roeping
“Ik heb een veelzijdige en dynamische persoonlijkheid. De methodische nauwkeurigheid die ik nodig had in de architectuur heb ik na verloop van tijd weer laten samensmelten met de uitbundige artistieke creativiteit uit mijn kindertijd, met name in muziekcompositie en schilderkunst. Hierbij maak ik gebruik van de diagonale variatie van elementen, die ik in bepaalde Japanse tuinen heb ontdekt en die dient om de visuele waarneming te optimaliseren. Ik heb deze atypische benadering, afhankelijk van de omstandigheden, toegepast in het architectonisch ontwerp, maar ook in mijn artistieke expressie, zoals beschreven op mijn website www.diagonart.net.
Een rijkgevuld leven leidde onvermijdelijk tot een spontane reflectie. Ik evalueerde mijn persoonlijke prestaties en maakte een eenvoudige, feitelijke balans op van de menselijke verwezenlijkingen.
Eerste vaststelling, en niet de minste: de dankbaarheid en emotionele ontroering waren voelbaar bij de uitreiking van het certificaat. Ik stond oog in oog met de heer Emile Bernheim, emeritus oprichter van Vocatio en gerespecteerd vastgoedondernemer. Hij nodigde mij, een hippieachtige student uit 1968, persoonlijk uit contact op te nemen mocht ik na mijn studie moeilijkheden ondervinden bij het vinden van werk. Dit was vertrouwen op het eerste gezicht! Buitengewoon gedrag!
Een tweede en onomstotelijke vaststelling: niets van dit alles zou mogelijk zijn geweest zonder de aanzienlijke steun van Vocatio aan een positieve en gemotiveerde jeugd!”
Gezien de grote impact van de Vocatio-steun op mijn maatschappelijk succes, kon ik alleen maar enthousiast de plannen van Vocatio voor een fonds ‘Beurs van de oud-laureaten’ steunen. Niet alleen om financiële steun aan te bieden, maar ook, en dat moet nog worden onderzocht, een ruimte om ervaringen te delen met de nieuwe generatie. Wordt dus zeker vervolgd!“
